تاریخ؛ وجود من

عوامل ورود و گسترش اسلام در آسیای مرکزی:

1- فتح ایران و ماوراء النهر توسط اعراب؛

2- مسافرت تجاری مسلمین به مناطق استپی؛

3- مهاجرت ترکان آسیای مرکزی به ایران.

مردمان قارلوق و اغوز بعدها حکومت مسلمان قراخانیان و سلجوقیان را تشکیل دادند. مکتب حنفی و مکتب کلامی ماتریدی نیز در ماوراءالنهر توسعه یافت، افرادی همچون شیخ احمد یاسوی در این میان تأثیری به سزا داشتند.

نحوه استقرار اعراب مسلمان در ایران

1- از هم پاشیدگی نظم ساسانی

اشتباهات جانشینان انوشیروان، ایران ساسانی را رو به انحطاط می برد. ترسیم وضعیت ایران در این زمان حائز اهمیت است: تشتت مذهبی و هرج و مرج ناشی از آن، هرج و مرج سیاسی به طوری که ایران در طول چهار سال شاهد تغییر دوازده شاه بوده است، فرسودگی قشون به دلیل جنگ های بیهوده خسروپرویز، فقر مردم، کثرت ظلم، خودسر و سست شدن اشراف ناشی از تجمل پرستی شاه، جدایی طبقاتی ناشی از مالکیت و خون، قدرت طلبی و مداخله جویی موبدان ناشی از پیوستگی دین و دولت، به طوری که برخی از آن ها آماده قبول مسیحیت بودند.

مهم ترین منبع مبین این وضعیت «نامه تنسر» می باشد. اما آن چه بیشتر از همه ایرانیان را در مقابل اعراب ناتوان کرده بود طبقات یا کاست ها بودند که علی رغم ثبات، همکاری بین طبقات و حس مسئولیت افراد به هم را از بین برده بود.